Frappe nedir?

Frappe nedir?

Frappe, kahvenin buz, şeker ve isteğe göre sütle birlikte çalkalanması ya da blenderda çekilmesiyle hazırlanan köpüklü soğuk kahvedir. Adını Fransızca 'frappé' sözcüğünden alır, Türkçede 'frape' diye okunur. Özgün Yunan frappesi hazır kahveyle shaker'da çırpılır; kafelerdeki frappe ise çoğunlukla espresso, süt ve buzla blenderda hazırlanır.

Yunan usulünde hazır kahve, şeker ve az soğuk su çalkalanınca kalın, açık kahverengi bir köpük oluşur; buz ve süt bunun üzerine eklenir, içecek pipetle köpüğün altından içilir. Blenderda ise buz, kahve ve sütle birlikte kırılır; ortaya kar kıvamına yakın, yoğun bir içecek çıkar.

Türkiye'deki kafe menülerinde frappe denince çoğunlukla ikinci tür, yani blenderda buzla çekilen sütlü ve tatlı soğuk kahve anlaşılır. Karamel ve mocha frappe bu temelin soslu hâlleridir.

Frappe ne demek, nasıl okunur?

Kelime Fransızca 'frappé' sözcüğünden gelir. Kökündeki 'frapper' fiili vurmak, çarpmak demektir; içecekler için buzla soğutmak anlamında da kullanılır. Türkçedeki 'frapan' (göze çarpan) sıfatı da aynı fiilden gelir. Frappe bugün buzla soğutulup çırpılan kahvenin adıdır ve Türkçede 'frape' diye, iki heceyle okunur.

Frappe nereden çıktı?

Yaygın anlatıya göre frappe 1957'de Selanik Uluslararası Fuarı'nda tesadüfen ortaya çıktı. Bir kahve şirketinin standında, sütle shaker'da çalkalanarak hazırlanan yeni bir çikolatalı içecek tanıtılıyordu. Standda çalışan Dimitris Vakondios molada her zamanki hazır kahvesini yapmak istedi; sıcak su bulamayınca kahveyi soğuk su ve buzla shaker'a koyup çalkaladı. Ortaya kalın köpüklü, buzlu bir kahve çıktı.

İçecek zamanla Yunanistan'da yazın en çok içilen kahvelerden biri oldu ve bugün de ülkenin en tanınan soğuk kahvelerindendir. Türkiye'deki kafelerde daha sık görülen kremamsı frappe ise 1990'larda ABD'de yaygınlaşan, buzla blenderda çekilen kahve içeceklerinin devamıdır; adı aynı kalsa da tekniği ve dokusu Yunan frappesinden ayrıdır.

Frappe ile buzlu latte, milkshake ve cold brew arasındaki fark ne?

Dördü de soğuk içilir ve menülerde yan yana durur; onları ayıran şey kahvenin nasıl hazırlandığı, buzun ne iş gördüğü ve dokudur. Frappe çırpılır ve köpüklüdür. Buzlu latte karıştırılmadan servis edilir, katman katman durur. Milkshake kıvamını dondurmadan alır. Cold brew ise saatlerce soğuk suda demlenen bir kahvedir.

Evde frappe nasıl yapılır?

Evde iki yol var. Espresso makineniz yoksa Yunan usulünü seçin: hazır kahve ve kapağı sıkı kapanan bir kap yeter, sonuç köpüklü ve hafif bir içecektir. Kafelerdeki kar kıvamı için blender ve soğutulmuş espresso gerekir. Aşağıdaki frappe tarifi Yunan usulüdür ve 300 ml'lik bir bardak içindir; iki yöntemin ölçüleri en alttaki tabloda.

Yunan usulünde şekeri en başta, kahveyle birlikte çalkalayın; soğuk suya sonradan eklenen şeker zor erir ve dipte kalır. Yunanistan'da frappe üç şeker derecesiyle istenir: sade (sketos), orta (metrios) ve şekerli (glykos). Kaşık hesabıyla ortada kahve kadar, şekerlide kahvenin iki katı şeker kullanılır.

1. Shaker'a ya da kapaklı bir kavanoza 2 tatlı kaşığı (3-4 g) hazır kahve, 2 tatlı kaşığı (8-10 g) şeker ve 50 ml soğuk su koyun. Kap en fazla üçte bir dolu olsun.
2. Kapağı kapatıp 20-30 saniye kuvvetlice çalkalayın. El tipi süt köpürtücü kullanıyorsanız aynı karışımı doğrudan servis bardağında 15-20 saniye çırpın.
3. Karışım açık kahverengi, kremamsı bir köpüğe dönünce 300-350 ml'lik uzun bir bardağa boşaltın.
4. 5-6 buz küpü (yaklaşık 120 g) ekleyin.
5. 100 ml soğuk sütü bardağın kenarından yavaşça dökün; köpük yükselip üstte toplanır. Sütsüz isterseniz aynı miktarda soğuk su kullanın.
6. Pipetle servis edin, içmeden önce bir iki tur karıştırın.

Blenderda frappe nasıl yapılır?

Kar kıvamındaki frappe blenderda ve çoğunlukla espressoyla hazırlanır. İki kural sonucu belirler: buzla sıvıyı ağırlıkça kabaca eşit tutun ve kahveyi buza sıcak dökmeyin. Espresso makineniz yoksa moka potta demlenmiş 60 ml yoğun kahve ya da 2 tatlı kaşığı hazır kahve de iş görür.

1. Çift shot espressoyu (50-60 ml) çekin ve soğutun: buzdolabında yaklaşık 15 dakika ya da buzlu suya oturtulmuş metal bir kapta 3-4 dakika yeter.
2. Blendera önce sıvıları koyun: soğumuş espresso, 120 ml soğuk süt ve 15-20 g şeker ya da 20-30 ml şurup.
3. Üstüne 170-200 g buz, yani 7-8 orta boy küp ekleyin.
4. Yüksek devirde 30-40 saniye, iri buz parçası kalmayana kadar çekin; daha uzun çalıştırmayın.
5. Buzlukta soğutulmuş bardağa dökün; isterseniz krem şanti ve sos ekleyip hemen servis edin.

Karamel, çikolatalı ve çilekli frappe nasıl yapılır?

Varyasyonların hepsi blenderdaki temel tarife eklenir. Sos ya da şurup kullandığınızda ayrıca şeker koymayın; tatlılık kahvenin önüne geçer.

• Karamel frappe (caramel frappe): Temel tarife 20-30 ml karamel şurubu ya da sosu katın. Sosun bir kısmını bardağın iç kenarına sürebilirsiniz; bir tutam tuz, tuzlu karamel tadı verir.
• Çikolatalı (mocha) frappe: 20-30 ml çikolata sosu ya da 10 g kakao ile 10 g şeker kullanın. Kakao soğuk sütte topaklanır; önce sıcak espressonun içinde çözün, sonra soğutun. Kahvesiz isterseniz espresso yerine 50 ml süt koyun, kakaoyu birkaç kaşık sıcak sütte açın.
• Çilekli frappe: Genellikle kahvesiz yapılır ve tadı meyveli bir milkshake'e yakındır. 100 g dondurulmuş çilek, 150 ml süt, 15 g şeker ve 80-100 g buz yeterlidir; dondurulmuş meyve buzun bir kısmının yerini tuttuğu için içecek daha geç sulanır.
• Alerjenler: Frappe süt içerir. Karamel ve çikolata soslarının çoğunda süt, bazılarında soya bulunur; üstüne bisküvi ya da kurabiye kırığı eklenirse gluten de gelir. Bitkisel sütle soya ya da badem gibi başka alerjenler girebilir. Kahve ve kakao kafein içerir.

Frappe makinesi gerekli mi?

Gerekli değil. 'Frappe makinesi' adıyla satılan cihazların çoğu, bardağın içinde hızla dönen tek milli bir içecek mikseri ya da buz kırma gücü yüksek bir blenderdır; kafelerde aynı köpüğü her seferinde aynı sürede vermek için kullanılır. Evde şunlardan biri yeter:

• Shaker ya da kapaklı kavanoz: Yunan usulü için yeterlidir. Kap en fazla üçte bir dolu olmalı; köpüğün kabaracağı boşluk gerekir.
• El tipi süt köpürtücü: Uzun bir bardakta 15-20 saniyede Yunan usulü köpüğü verir; çubuğu bardağın dibine yakın tutun.
• El mikseri: Çırpıcı uçlarla kahve karışımını hızla köpürtür; sıçratmaması için dar ve derin bir kap kullanın.
• Blender: Kar kıvamındaki frappe için gerekir. Buz kırma özelliği olan bir model seçin; zayıf motor buzu parçalayana kadar karışım ısınır ve sulanır.

Frappede ne kadar kafein var?

Kafeinin neredeyse tamamı kahveden gelir; buz, süt ve şurup onu azaltmaz, yalnızca seyreltir. Aşağıdaki değerler yaklaşıktır; kahvenin türüne ve dozuna göre kaynaktan kaynağa değişir.

Frappe neden köpürmüyor, neden sulanıyor?

İki sorunun sebebi de çoğu zaman oran ve sıcaklıktır: köpürmeme Yunan usulünde, sulanma blenderda daha sık görülür.

• Fazla suyla çalkalamak: Köpük için 40-50 ml su yeter. Su ve süt baştan eklenirse karışım köpük yerine kahveli suya döner; ikisini köpükten sonra ekleyin.
• Yanlış kahve: Filtre kahve ve Türk kahvesi suda çözünmez, çalkalanınca kalın köpük vermez. Bu köpük, suda tamamen çözünen ve neredeyse hiç yağ içermeyen hazır kahveyle olur.
• Kabı doldurmak ya da kısa çalkalamak: Sıvının çarpacağı boşluk yoksa köpük oluşmaz; 5-10 saniye de yetmez, 20-30 saniye çalkalayın.
• Sıcak espressoyu buza dökmek: Sulanmanın en sık sebebi budur. Sıcak kahve buzun bir kısmını saniyeler içinde eritir; kahveyi önce soğutun ya da buz kalıbında dondurup buz yerine kullanın.
• Oranı ve süreyi tutturamamak: Buz azsa frappe sulu, fazlaysa pütürlü olur; buzla sıvıyı ağırlıkça kabaca eşit tutun. 40 saniyeyi aşan çekim buzu kırmaktan çok eritir.
• Bekletmek: Blenderda çekilen frappe birkaç dakika içinde ayrışır, sulu kısım dibe çöker. Birçok kafe bunu geciktirmek için hazır bir frappe bazı kullanır; evde bir top sade dondurma ya da 1 yemek kaşığı süt tozu dokuyu toparlar.

Frappe nasıl servis edilir, bekletilir mi?

Frappe uzun, kalın camlı bir bardakta ve pipetle servis edilir; bardağı 10 dakika buzlukta tutmak erimeyi geciktirir. Yunan frappesinin köpüğü buz erirken bile uzun süre üstte kalır, bu yüzden Yunanistan'da yavaş yavaş içilir. Blenderda çekilen frappe ise en iyi ilk 5-10 dakikada içilir.

Frappe önceden hazırlanıp buzdolabında saklanmaz; ayrışır ve köpüğü söner. Önceden yapılabilecek tek şey kahvedir: espressoyu ya da yoğun demlenmiş kahveyi buz kalıbında dondurursanız bu küpler frappeyi sulandırmadan soğutur. Kapalı bir kapta saklayıp bir hafta içinde kullanın.

L'Affogato'nun menüsünde frappe ayrı bir bölümdür: buzla çırpılmış klasik Frappe, karamel soslu Karamel Frappe ve çikolata soslu Mocha Frappe. Kafe, Tuzla'da restore edilmiş tarihi bir köşktedir ve Marmaray Tuzla durağına yürüyerek yaklaşık 6 dakika uzaklıktadır.